Geschiedenis van het orgel

Vanaf de zestiende eeuw heeft het orgel in de Nederlandse samenleving een vooraanstaande rol gespeeld in het openbare leven. De kerkgebouwen stonden de hele week open en men kon er vrij in- en uitlopen.

In diverse steden was er een "stadsorganist" die op gezette tijden het publiek vermaakte met muziek. Op deze wijze kwamen de burgers in aanraking met de nieuwste composities; dit in een tijd waarin onze moderne geluidsdragers nog moesten worden uitgevonden! Het gebruik van het orgel als begeleidings- instrument van de kerkzang begon in ons land pas na de Reformatie, zo ongeveer vanaf het midden van de zeventiende eeuw. Vˇˇr- en tegenstanders hiervan voerden vaak een verhitte strijd die uiteindelijk beslecht werd ten gunste van de vˇˇrstanders. De kerken op het platteland bleven dikwijls nog tot ver in de negentiende eeuw van orgels verstoken.

Hoe was de situatie in Alphen?

Op de plaats van de huidige Adventskerk klopt het religieuze leven van Alphen sinds de middeleeuwen. In 1619 viel de van oorsprong waarschijnlijk dertiende eeuwse kerk aan een brand ten prooi. Delen hiervan werden echter weer opgenomen in het nieuwe gebouw, dat op zijn beurt in 1916 (let op de jaartallen) als gevolg van loodgieterswerkzaamheden door brand werd verwoest. Er vond herbouw plaats.

Het nieuwe orgel werd geleverd door de firma Steinmeyer uit Íttingen, Beieren voor ruim ƒ 11.000. Deze firma, ÚÚn der meest vooraanstaande in Duitsland, bouwde in eigen land een aantal zeer grote instrumenten, waaronder dat van de Dom van Passau. Dit instrument is thans na diverse uitbreidingen met 17.974 pijpen ÚÚn der grootste orgels ter wereld. Het orgel van Alphen werd gebouwd met de z.g. pneumatische tractuur, hetgeen wil zeggen dat de verbindingen tussen speeltafel en pijpwerk via een buizensysteem met luchtdruk tot stand komt. De inwijding vond plaats in 1923.

In de loop der jaren ontkwamen kerk en orgel niet aan het nodige onderhoud; zelfs werden zij op zeker moment met sloop bedreigd..... Dankzij inspanning van velen is het zover gelukkig nooit gekomen! Het instrument neemt in het Nederlandse orgellandschap een unieke plaats in. Het orgel is in originele staat gebleven (op twee toegevoegde registers na) en bevindt zich nog steeds in de kerk waarvoor het destijds gebouwd is.

Originele aankoopdocumenten Steinmeyer-orgel (klik hier)

orgel3.jpg (71418 bytes)